Leopold: dagboek van een ruimtemaker (deel 1)

Waarom ik een leegstaand pand kocht (deel 1)

Wat als je niet wacht tot iemand anders ruimte maakt, maar het zelf doet?

Dat was de gedachte toen we besloten om een klein gebouw met een leegstaand handelspand te kopen in Kristus-Koning, aan de rand van Brugge. Geen klassiek investeringsproject. Geen vastgoeddeal. Maar een test: kan je als maatschappelijk ondernemer letterlijk ruimte creëren voor experiment, samenwerking en publiek geluk?

Dat ‘niet wachten’ klinkt daadkrachtiger dan het was. Al jaren was ik op zoek naar dit soort ruimte. Maar hier was simpelweg geen ruimte voor. De ruimte die lokale overheden of organisaties ter beschikking hebben, hebben reeds een vaste of eigen bestemming of is slechts te boeken in dagdelen. En als ongebonden burger een buurtkerk, een oud gemeentehuis, een oude stelplaats of een pleintje in langdurig gebruik vragen, dat is nogal vreemd en ongebruikelijk. Zo bleven vragen van ruimtemakers en mij onbeantwoord, niet aanvaard of ergens onderweg toch te ingewikkeld om ermee door te gaan.

Zo leerde ik al vooraf: voor de plek die ik wil maken bestaat nog geen standaardformule. En de tijd en vrijheid om te experimenteren krijg je alleen als eigenaar, beheerder en procesbegeleider op één lijn zitten en net daar loopt het vaak verkeerd. Maar als je die drie rollen zelf combineert, dan is er misschien wat mogelijk…

Liefde op het eerste gezicht (voor wie potentieel ziet in puin)

Het pand was deels onbewoonbaar verklaard. De rentetarieven bij de bank bleven stijgen terwijl ik mijn verhaal deed: experimenteren met ruimte, een handelspand als broedplaats. Dat leek niet bepaald een veilige investering vond de bank. Ik leerde dus af en toe te zwijgen over mijn dromen. Een kantoor voor mijn zelfstandige onderneming, met woningen erboven, dat zagen ze zitten. Soms moet je het systeem bespelen om er binnenin iets anders mee te doen.

Het pand is klein maar dus haalbaar. Goed gelegen als lange-termijninvestering en als veilige belegging voor mijn winst uit consultancywerk via Inesights. Zo zou een traditionele vastgoedinvesteerder het kunnen zien. Maar als sociaal ondernemer en investeerder wil ik meer. Door te investeren in stenen creëer ik experimenteerruimte voor mensen.

Slow civic entrepreneurschip moet opgebouwd worden

We kochten het pand in februari 2024. Nu, ruim twee jaar later, zijn we stilaan klaar voor de effectieve invulling. Verbouwen, plannen, hergebruik waar mogelijk en dat tegelijk met het runnen van een gezin en een zelfstandige onderneming. Het is dan ook heel pittig geweest. Ik noem het slow civic entrepreneurship. Niet omdat het traag moet zijn, maar omdat het traag ís. Elke keuze vraagt afweging. Elke euro telt. Elke dag is een balans tussen ideaal en realiteit, tussen circulair en werkbaar, tussen concept en concrete uitvoering. Maar met de invullingsdroom groeide ondertussen ook het netwerk. Ik bracht andere ruimtemakers met dezelfde projecten en plannen in een netwerk Ruimtemakers Brugge. En vanuit al wat daar ontstond groeide een eerste pilootproject met Leopold als experimenteerruimte.

Een eerste pilootproject groeit

In Brugge kwamen er op initiatief van tal van ‘ruimtemakers’ tal van plekken bij waar bewust ruimte wordt gemaakt voor mensen, ontmoeting, gedeeldheid en experiment. Op één van die plekken en momenten ontstond tussen enkele jongeren uit de jeugdzorg die graag vertoeven op ruimtemakersplekken een pril idee. ‘Zouden wij niet kunnen cohousen en zo samen en toch alleen wonen? Ook al lijkt dit voor ons moeilijk, zo kan het misschien toch lukken.’ Een boeiende vraag die door ‘Tussenin’ werd vastgepakt. Panden en opties worden bezocht en ik besloot al snel de 2 wooneenheden aan te bieden voor dit pilootproject. Tenslotte is dit waarom ik dit pand kocht: sociale experimenteerruimte creëren, mensen samenbrengen, mensen doen dromen van wat mogelijk is met ruimte…

En hoewel het handelspand eigenlijk de experimenteerruimte was die ik voor ogen had, blijken het nu eerst de bovenliggende woningen te zijn waarmee we met een pilootproject aan de slag gaan. Heerlijk, die onverwachte wendingen. Terwijl alle tijd en ruimte gaat naar het afwerken en klaarmaken van de appartementen, blijft de benedenruimte nog even in onbestemde droomfase. Dit wil zeggen dat ook hier nog heel wat kan groeien.

Wat is nog mogelijk?

En zo wordt en is Leopold niet zomaar een pand, maar een prototype. Voor hoe we kunnen omgaan met leegstand. Voor hoe we ruimte kunnen activeren als een mix van functies en een podium voor meerdere invullingen tegelijk. Voor wonen, meer ontmoeting, sociaal en circulair ondernemerschap, en publiek geluk in de buurt.

Mijn droom? Dat deze aanpak anderen inspireert. Dat we leegstaande handelspanden niet langer zien als verlies, maar als kans. En dat we meer mensen ruimte kunnen geven om hun ideeën tot leven te brengen, om te wonen, om te zijn, om te ontwikkelen.

Want ruimte is nooit neutraal. Ze maakt dingen mogelijk of onmogelijk. En soms heb je gewoon een plek nodig om te kunnen starten.